zondag 6 november 2011

De 'gewone Rus' bij de Russische mars

Ze waren afgelopen vrijdag natuurlijk bij de jaarlijkse Russische mars. De jonge neo-nazi's, ultranationalisten. Met hun capuchon over hun hoofd, hun sjaal tot over de neus getrokken, mondkapjes en de rechterarm omhoog. Vuurwerk afstekend. ,,Rusland is voor de Russen", ,,Moskou is een Russische stad", ,,Lange leve het witte ras", klonk het tijdens de mars door de Moskouse buitenwijk Ljoeblino. Flats, flats en nog eens flats.
De politie sprak over een opkomst van zevenduidend mensen, de organisatie kwam op 25.000 deelnemers. Wat opviel in vergelijking met vorig jaar was dat de 'gewone Rus' in grotere getale aanwezig was. Zonder de nationalistische leuzen liepen ze zwijgzaam mee. In normale kleding. Ze waren vooral te vinden in de groep met de spandoeken: ,,Stop het voeden van de Kaukasus." Als verwijzing naar de miljarden roebels die Moskou in de ontwikkeling van de Kaukasus pompt. Geld dat belandt in de zakken van de corrupte lokale leiders.
Aan het eind van de mars verzamelde iedereen zich bij het podium, waar elke leider zijn zegje kon doen en zich richtte tegen de regering-Poetin/Medvedev. ,,Einde aan de dictatuur", ,,We willen een nationaal-democratische regering."
De 47-jarige Natalja, pianiste, kijkt toe. Voor de tweede keer doet ze mee aan de Russische mars. ,,Ik sta hier voor de toekomst van mijn twee kinderen. Zoals het het onder de huidige regering gaat, zie ik voor mijn kinderen geen perspectief. We leven onder een totalitair regime. We moeten onze eigen cultuur behouden. Ik woon in de buurt van een moskee. Het zit daar vol met extremisten, maar ik zie nooit politie. Onze regering denkt te veel aan de immigranten, waardoor wij geen werk hebben. In de verkiezingen geloof ik niet. Die veranderen niks. We moeten ons op straat verenigingen. Hoe het dan verder moet? Een revolutie? Ik weet het niet. Ik ben geen politicoloog."
Iets verderop staat Volodja (29), werkzaam als techniciën in een fabriek, met om zijn bovenarm een smal bandje in zwart-geel-wit, de kleuren van de tsaristische vlag. ,,Ik ben tegen Verenigd Rusland (de partij van Poetin en Medvedev, FA). Ze denken niet aan ons. Alle wetten die zij voorstellen komen niet democratisch tot stand. Aan onze mening denken ze niet. Ze volgen hun eigen plannen. Ik stem op de LDPR (Liberaal-democratische partij Rusland onder aanvoering van de ultranationalist Vladimir Zjirinovski, FA). Natuurlijk moet er geen geld meer naar de Kaukasus. Ze werken daar niet. Ze willen alleen maar geld. Er zijn arme regio's in Rusland, die dat geld beter kunnen gebruiken."

woensdag 2 november 2011

Karabasj, als op een onbewoonde planeet


De vervuilde grond bij de Russische industriestad Karabasj, in het zuidelijke Oeralgebergte op de grens van Europa en Azië. De stad woont en leeft volledig in de schaduw van de lokale smeltkoperfabriek Karabasjmed. Giftige stoffen bevuilen de omgeving. In de grond zitten meer kwik, zink, lood en koper dan toepasselijk is. Op sommige plekken groeien geen bomen meer. Slechts wat stronken steken als sprieten uit de modderige grond. Tussen de huizen die pal naast de fabriek staat, graast een koe. ,,Die koe geeft geen melk, maar benzine", lacht milieu-activist Gosman Kabirov (54).




Zo moet een onbewoonde planeet eruit zien. Op de 'Kale Berg' groeien slechts enkele bomen. Alleen hun toppen hebben bladeren. Platte stenen en rotsblokken overheersen. Vaak zitten ze onder een zwarte laag die de oorspronkelijke groene kleur volledig bedekt. De laagstaande zon geeft ze een oranje gloed.
De in de volksmond geheten 'Kale Berg' biedt uitzicht over Karabasj. Als een lange, onafgebroken sliert komen uit de schoorsteen giftige stoffen als zwaveldioxide. Gedragen door de wind stuiten ze op de 'Kale Berg', waar ze elk leven vernietigen.
Aan de andere kant van Karabasj, het deel waar de wind meestal niet naartoe waait, schitteren de bomen met hun goudbruine bladeren in de herfstzon. Vrij om te leven zonder de verstikkende gassen.
,,De gouverneur van de regio Tsjeljabinsk wil dat we naar de mooie kant kijken. Niet naar de vieze", verzucht Kabirov, terwijl hij de 'Kale Berg' afloopt. Het Russische ministerie van Milieu noemde dit gebied in 1996 ,,een ecologische ramp". Een stempel dat Karabasj met haar 15.000 inwoners sindsdien met zich meedraagt.
Karabasj is niet de enige plek die de oblast (regio) Tsjeljabinsk, vijftienhonderd kilometer ten zuidoosten van de Russische hoofdstad Moskou, de reputatie geeft van 'het meest vervuilde gebied van Rusland', zoals vorig jaar bleek uit een onderzoek van de Russische milieu-organisatie Groene Patrouille. Dertig kilometer ten noorden van Karabasj ligt de kerncentrale Majak. In 1957 ontplofte een opslagtank, waarbij vijftig tot honderd ton aan radioactief afval vrijkwam. De Sovjet-Unie zweeg over dit ongeluk. Kleinere ongevallen met Majak kwamen ook voor en radioactief afval werd in meren gedumpt. Voor nog meer vervuiling zorgen de industriesteden Magnitogorsk en Tsjeljabinsk met hun aftandse Sovjetfabrieken, vooral actief in de metaalsector. Zij staan volgens Rosstat, het Russische Bureau voor de Statistiek, respectievelijk nummer vijf en tien op de lijst van meest vervuilde steden van Rusland.
Voor gouverneur Michail Joerevitsj (42), een kind van de stad Tsjeljabinsk, is de negatieve reputatie een doorn in het oog. In zijn beleid past niet het afschrikwekkende beeld van een vervuilde regio. De gouverneur wil zijn regio aantrekkelijk maken voor buitenlandse investeerders en droomt van toerisme.
Sinds zijn komst een jaar geleden werkt Joerevitsj aan het imago. Afgelopen zomer besloot hij tot een opvallende stap. Met overheidsgeld, 8.000 euro, wil Joerevitsj de internetzoekmachine Google en de Russische evenknie Yandex beïnvloeden bij vijftien zoekopdrachten, zoals 'meest vieze stad van Rusland', 'bestraling Tsjeljabinsk' en 'Karabasj'. De eerste honderdvijftig resultaten van zulke zoekopdrachten moeten een positief of neutraal beeld geven van het milieu van het gebied. Hoon was zijn deel op het internet. De bekende Russische blogger en corruptiebestrijder Aleksej Navalny schreef: ,,Als je niet weet wat Karabasj of het ongeluk bij Majak inhoudt, ga nu naar Google of Yandex. Binnenkort wordt dat moeilijker."
In Karabasj heeft de bevolking schoon genoeg van de mooie woorden over imago. Ze zien weinig verbetering, maar wel elke dag hun 'Kale Berg'. ,,Ze roepen van alles", zegt de 55-jarige Galina Ivanova, terwijl ze samen met haar vriendin Larissa Voronina (50) op de bus wacht. ,,Heb je de huizen gezien, die pal tegen de fabriek staan? De mensen die daar wonen, moeten ze helpen. We willen geen mooie praatjes. Die horen we al jaren. We willen daden", zegt ze. Voronina knikt bevestigend. Maar ze snapt dat de overheid de fabriek niet kan sluiten. ,,Dan zit de helft van de stad zonder werk."
Het belangrijkste wapen voor een beter imago blijkt de Tsjeljabinsk buizenfabriek. Van een vervuilende fabriek werd deze omgetoverd tot een milieuvriendelijk en modern bedrijf dat sinds vorig jaar in gebruik is. De fabriek ligt aan de rand van de stad Tsjeljabinsk. Het gras op het terrein is helder groen. Buizen hebben rode, gele en blauwe kleuren. In de fabriekshal hangt geen vieze geur. Binnen staan langs een gangpad boompjes als bewijs hoe gezond de lucht is. De bouw van de fabriek kostte 490 miljoen euro. De overheid stak er 117 miljoen euro in.
Ingenieur Sergej Vetsjinnikov (24) in zijn smetteloze witte overall vertelt trots over zijn werkplaats. ,,Iedereen denkt bij Rusland aan wodka en vervuiling. Maar dit is de schoonste fabriek van Rusland. Van de wereld. Wij bewijzen dat het anders kan. Alles werkt geautomatiseerd. Zo hoort dat in deze tijd. Vorige maand bezocht een buitenlandse delegatie ons. Ze keken hun ogen uit. Een paar weken later kwamen ze terug met een grotere groep."
Ook milieu-activist Kabirov heeft niets dan lof over de fabriek. ,,Super", roept hij enthousiast. Maar de fabriek wordt misbruikt, vindt hij. ,,De autoriteiten zetten de fabriek in als wapen om de reputatie van Tsjeljabinsk te verbeteren. Premier Vladimir Poetin komt langs. Net als andere politici en buitenlandse investeerders. Dan zien ze hoe schoon deze fabriek werkt. Andere fabrieken, die nog altijd vervuilend werken, worden overgeslagen."
Want zij trekken zich niets aan van het milieu. De overheid heeft een proces aangespannen tegen metaalfabriek Metsjel, omdat die weigert de uitstoot van gassen te verminderen. Het ontbreekt de fabriek aan geld voor modernisering. Andere fabrieken gaan hun eigen weg. Wetten over het maximum aan uitstoot bestaan wel, maar ze trekken zich daar niets van aan. De kopersmeltfabriek in Karabasj heeft volgens een rapport van het Europees Milieubureau eigen afspraken gemaakt met de lokale ambtenaren over de hoeveelheid uitstoot. Corruptie, constateert Kabirov. ,,Als ik jou toestemming geef om vijf sigaretten te roken en je wilt er tien dan geef je mij extra geld en is het geregeld. Zo werkt het ook met de hoeveelheid gassen die de fabrieken mogen uitstoten."
In het stadhuis erkent viceburgemeester Jegor Kovaltsjoek (38) van Stadszaken dat fabrieken in gebreke blijven. Hij verwacht dat zij het voorbeeld van de Tsjeljabinsk buizenfabriek volgen. ,,Ze moeten wel. De huidige tijd eist het, de bevolking eist het en onze leiders eisen het." Zijn woordvoerder wijst naar een portret van Poetin en president Dmitri Medvedev.
Kovaltsjoek schildert Tsjeljabinsk af als een normale industriestad. Cijfers van Rosstat of de uitkomsten op het internet geven geen goed beeld, vindt hij. ,,Tsjeljabinsk is een gewone fabrieksstad met meer dan een miljoen mensen, waarvan er meer zijn in Rusland. Rosstat gaat niet objectief te werk. Ze zijn hier niet geweest. Ze lezen alles af van het papier. Als ze hier komen zien ze dat de kwaliteit van het leven beter is dan hun cijfers aangeven. De informatie op het internet is te negatief en niet in balans."
Wat Kabirov betreft speelt de overheid geen eerlijk spel in haar pogingen het imago te verbeteren. ,,Ze bedriegen niemand. De Sovjet-Unie zweeg, maar Rusland vertelt niet alles en zegt alleen dat het goed gaat. Als je maar vaak genoeg roept dat Tsjeljabinsk schoon is, gelooft iedereen dat."

donderdag 27 oktober 2011

'Dansen naar de pijpen van de jodenkliek'

,,Welkom. Dit is een hele rustige wijk. Ik woon hier al jaren. Van wie huur je? Heb je één of twee kamers?", vroeg een Russische vrouw voor mijn flat nieuwsgierig op de eerste dag dat ik hier kwam wonen.
Hoe verder van het centrum, hoe saaier. Zou je zeggen.
Mijn eerste twee woningen waren achtereenvolgens bij het metrostation Dinamo en Begavaja (respectievelijk één en twee haltes buiten de ring). Het was niemandsland: twee buurten waar de auto's en het asfalt veruit in de meerderheid zijn en je als voetganger ondergeschikt voelt. Persoonlijk contact was er niet. Zoals wel vaker in Moskou.
Op zoek naar een nieuw huis kwam ik terecht bij metrostation Oktjabrskoje Polje. Vier metrostations van de ring. Verder van het centrum. Dus dat zullen alleen maar flats, auto's en asfalt zijn. Dacht ik.
Niet dus. Meteen bij de eerste keer uit het metrostation was de sfeer anders. Gemoedelijk, rustig, minder gehaast. Bomen, veel groen en later de bevestiging: mijn buurtgenoten zeggen me gedag. Dit is een wijk met een eigen gezicht: een dorp in Moskou. Genaamd Sjtsjoekino. Ten noordwesten van het centrum.

Wat de eerste keer opviel toen ik uit de metro kwam: geen Centraal-Aziaten die op straat rondlopen, maar Rossijani, Russen. Dat zij hier overheersen is niet vreemd. Naast de Sovjetwoningen uit de Stalin- en Chroetsjovtijd stikt het van de elitegebouwen. De betere middenklasse, kwetsbaar en klein, woont hier. Hun auto's veilig binnen de omheining. Wellicht hielden ultra-nationalisten daarom een mars door deze 'witte' wijk toen ik een maand hier woonde. Zo zien zij het waarschijnlijk graag.
Die elitegebouwen kennen de gekste uitingen. Bij sommige prijken op het dak torentjes en vlaggetjes als van een kasteel. Bij andere lijkt het alsof ze op de bovenkant nog een villa hebben gebouwd. Weer een ander heeft een aantal kanonnen voor de deur staan. Bij een ander hangt het hele jaar kerstverlichting. Bij dit gebouw (tweede foto hieronder) betaal je ruim 3700 euro per vierkante meter.




Tweede dat toen opviel: winkels. Waaronder de kledingketen Colin's. De Russische America Today. Tien minuten van de metro ligt het winkelcentrum: Pjataja Avenjoe. Met een supermarkt, nog meer kledingwinkels, een bioscoop, sushi, worstcafé, ander fastfood, een Mexicaan en koffieketens, waaronder de beroemdste uit de Verenigde Staten. Schrijnend was dat een oude vrouw een keer bedelend langs het terras van de Amerikaanse koffieketen liep en de laatste restjes koffie, thee etc dronk uit de achtergelaten bekers. Twee studenten keken op hun laptop een film. De nieuwe Russen versus degenen die niet mee kunnen komen in het Rusland na het communisme.
Wat betreft eten en drinken is deze buurt lang niet slecht. Bij Maman voor een espresso, een wodka en de voordelig geprijsde zakenlunch. Een trend in Moskou. Altijd handig om op deze manier bij de meest dure restaurants te eten. Naar Tart Taten voor taart en koekjes. Naar café-club Het Front voor typisch Russisch eten (haring, grenki: brood in knoflook gebakken en oecha: vissoep) en liveoptredens. De naam van dit café zegt het al. Alles staat in het teken van de Grote Vaderlandse Oorlog. Aan de muur hangen landkaarten met daarop het oorlogsfront en de pijlen van het oprukkende Rode Leger richting Berlijn. Er hangen soldatenhelmen, petten en thermoflessen. Op de kaart staat onder andere salade Oekraïens Front met salo, varkensvet. Het meest vreemd zijn de spotprenten aan de muur. Eentje in het Nederlands: 'Yankee-Engelsman-Bolsjewiek, dansen naar de pijpen van de jodenkliek.'
Binnenkort twee aanwinsten: een sportcafé en Bocas del Toro, grill&bar.




De oorlog speelt zoals in zoveel wijken nog altijd een rol. Dus ook in die van mij. Met standbeelden en straten vernoemd naar een generaal. Hun beeltenis prijkt op de huizen. Bij binnenkomst van mijn wijk staat de T-34, de beroemde tank, waar de Duitsers geen antwoord op hadden.

Supermarkten genoeg. De prodoekti, zeg maar de buurtsuper, voor nog even snel een pak appelsap of wodka. Elke sector heeft een eigen kassajuffrouw. Dus apart bestellen en afrekenen bij de vlees, brood of de groentenafdeling. Een keer stond er bij de prodoekti bij mij om de hoek niemand van de broodafdeling om af te rekenen. Ik besloot te wachten. Dit is Rusland: haast je niet en maak je niet druk. Na een paar minuten kwam er nog niemand. De groentendame keek me aan, bleef rustig op haar plekken zitten en zei: ,,Ze is lunchen." De eigenaresse kwam langs en zei: ,,Ze is achter. Je moet even wachten." Toen besloot ik mijn brood te pakken en zonder betalen weg te lopen. Warempel de eigenaresse kwam zelf in actie. ,,Dat is twintig roebel." Inmiddels kennen ze me en staan ze meteen klaar als ik wil afrekenen.
Er zijn Aldi-achtige supermarkten met de producten nog in dozen en waar het altijd stinkt: de Pjaterotsjka. Zelf ga ik meestal naar het schonere Perekrosjtok, van dezelfde eigenaar. 24 uur open. Net als de fitnessclub, de bloemist, de banja (Russische sauna) en de apotheek.
Boodschappen blijft altijd een avontuur, zie het akkefietje bij de prodoekti en het fenomeen rij. Maar dan zijn we er nog niet. Dat zit zo. Russische supermarkten kunnen maanden lang een bepaald product in huis hebben. We nemen als voorbeeld kwarteleieren. Altijd lekker en weer eens wat anders dan de gewone ei. Dus een gerecht hiermee moet geen probleem zijn. Niet dus. Opeens blijkt de supermarkt geen kwarteleieren meer te hebben. Oorzaak: de kwartelei-leverancier maakt met de supermarkt een prijsafspraak. Maar een maand later wil de leverancier meer geld voor zijn eieren. Daarmee gaat de supermarkt niet akkoord. Afspraak is afspraak. Begrijpelijk. Prima, zegt de leverancier. Maar dan krijg je van mij geen eieren. Met als gevolg dat de schappen van de kwarteleieren maanden lang leeg zijn. Dus is het altijd goed om met plan/gerecht B en C naar de supermarkt te gaan.

Sfeervol is het achter de huizen. In de parkjes en speeltuinen spelen de kinderen, maken ouders een wandeling met de kinderwagen of laten ze de hond (type tekkel, chiwawa) uit. Moeders houden een praatje met elkaar. Oude mannetjes drinken op een bankje wodka of slapen hun roes uit.
Zo raak ik een keer in gesprek met een man, die helemaal gek is van Italie. Zijn auto heeft dezelfde azuurblauwe kleur. Op de hoedenplank ligt de Italiaanse vlag. De reputatie van Rusland kent hij natuurlijk. ,,Maar ik ben niet zo", zegt hij. ,,Ik drink niet." Hij maakt hierbij een bekend Russisch gebaar. Hij zet op zijn duim zijn wijsvinger af en tik hiermee tegen de onderkant van zijn kaak: boechat ofwel het volkswoord voor zuipen. Een paar weken later zie ik hem rond het middaguur zitten op een bankje. Terwijl zijn vrienden druk praten en de wodka in de hand hebben, staart de 'Italiaan' voor zich uit. Een uur later kom ik terug en ligt hij languit te slapen op de bank. Zijn buik half ontbloot met zijn hand erop. Zijn kameraden zijn nergens te bekennen. Wel de flessen wodka.

Mijn buurt wordt ook keurig verzorgd. Nu het herfst is, worden de bladeren van de straat geveegd en in vuilniszakken gedaan. Dit is het werk van de Centraal-Aziaten: Tadzjieken, Kirgiziërs. Ze zijn onmisbaar. Nu doen ze de bladeren. Over een paar maanden halen ze het sneeuw en ijs van de wegen en daken. Dat laatste niet zonder gevaar. Geregeld hebben ze zich niet gezekerd en er wil nog weleens eentje van het dak donderen. Met dodelijke afloop.
Voor een internationaal vleugje in mijn dorp zorgt Kaspersky. Het hoofdkantoor van een van de grootste anti-virusbedrijven bevindt zich om de hoek. Met 's ochtends en 's avonds een stroom van jonge Russen, maar ook Indiërs en Duitsers, die die kant opgaan. Overigens werd de zoon van meneer Kaspersky dit jaar ontvoerd.
Gelovig zijn ze hier ook. De Russische orthodoxe kerk wint aan populariteit. 's Ochtends om 06.00 uur is de kerk al open. Een kerkbezoek is voor velen op dit tijdstip een vast ochtendritueel. Handig op de route naar het metrostation. Dan passeer je ook altijd het politiebureau. Waar altijd een agent staat die het verkeer tegenhoudt als een gewone auto het bureau verlaat. Het zijn de meest dikke wagens. Dat kan vast niet alleen verdiend zijn door middel van een eenvoudig salaris. De agent hieronder voelde zich betrapt toen ik een foto van hem nam. Hij keek me boos aan.
Zo is mijn buurt. Best wel Russisch.

vrijdag 21 oktober 2011

Bij Medvedev en Poetin en de stem van het volk

In het kielzog van premier Mark Rutte gisteren op bezoek bij de grote leiders van Rusland. De een letterlijk en figuurlijk groter dan de ander.
Eerst president Dmitri Medvedev. Klein van stuk is het eerste dat opvalt (gebruikt hij nou wel of geen hogere hakken?) en zich breder makend dat hij werkelijk is door zijn armen naar buiten te gooien. Zo maakte hij zijn entree in de blinkende Aleksanderzaal van het Kremlin. Daar was een ronde tafelgesprek met topmannen uit het Russische en Nederlandse bedrijfsleven. Kijkend naar de Russen, zei een collega: ,,Ik heb nog nooit zoveel geld bij elkaar gezien."




Dan op weg naar Poetin, naar zijn residentie buiten Moskou. In een colonne waarvoor alle wegen, elke uitrit werden afgesloten door saluerende agenten en hun auto's. De gewone burger moest wachten. Met als gevolg files overal. Bij de bushaltes rijen mensen te wachten op hun bus die voorlopig niet zou komen. Voor Poetin en Medvedev elke dag een bekend ritueel. Maar waarschijnlijk merken ze het niet meer. De automobilisten wel. Overal getoeter uit protest: de stem van het volk (ook in Sint-Petersburg lieten de automobilisten zich horen als Rutte's delegatie voorbij scheurde).

In Poetins huis (te bereiken door twee poorten met veiligheidsmensen in militair outfit en honden en vervolgens een plukje bos) geen pracht en praal. Een sober onderkomen, op het eerste gezicht. Het tweede kreeg je niet te zien. Een neo-classicistisch gebouw met de kenmerkende pilaren. Wat schilderijen, een tapijtvloer. Een biljart voor de wachtende journalisten en natuurlijk Russia Today, de Engelstalige pro-Kremlin zender die is opgericht om de wereld te laten zien dat er niks negatiefs over de Russische leiders te melden valt.


Dan de toekomstige president. Vladimir Poetin (gebruikt hij nou wel of geen botox?), iets groter dan Medvedev en ernstiger kijkend dan zijn leerling, bij wie er nog wel een lach van af kan, had het na een eerste korte gesprek met Rutte gehad met de journalisten. En zei toen de journalisten gevraagd werden te vertrekken: ,,Godzijdank."


woensdag 19 oktober 2011

Rutte, denk in Rusland ook aan deze mensenrechten

Hij deinst er niet voor terug. Premier Mark Rutte heeft stellig aangekondigd donderdag tijdens zijn bezoek in Moskou de kwestie rond de in de gevangenis overleden Russische advocaat Sergej Magnitski (zie hieronder voor de documentaire Justice for Sergei over zijn dood)aan te kaarten. Maar als Rutte zich echt op het stoere pad begeeft, dan herinnert hij president Dmitri Medvedev en premier Vladimir Poetin ook aan een aantal andere mensenrechtenzaken.

Rutte durft het aan om met de Magnitski-zaak een gevoelige kwestie aan te roeren. Het Kremlin moet niets hebben van Westerse kritiek en Nederland hecht grote waarde aan de economische relatie met de Russen. Magnitski overleed twee jaar geleden in een Russische gevangenis. Hij streed tegen een omvangrijke corruptiezaak, waarbij overheidsfunctionarissen betrokken waren. Hij belandde echter zelf in de cel op verdenking van belastingfraude. De 37-jarige Magnitski stierf in de gevangenis aan een hartstilstand. Een opzettelijk gebrek aan medische hulp leidde naar zijn dood, concludeerde een onderzoekscommissie. Medvedev heeft gezegd dat de zaak volledig moet worden onderzocht. Maar de betrokkenen achter Magnitski's dood gaan vooralsnog vrijuit. Rutte gaat Moskou hoogstpersoonlijk aansporen om vaart te zetten achter het onderzoek.
Als de premier toch bezig is, moet hij het in datzelfde gesprek ook hebben over de noordelijke Kaukasus. Ruslands achtertuin, waar aanslagen vrijwel elke dag voorkomen. Waar de Russische veiligheidstroepen ongemoeid hun gang gaan. Kaukasische mannen worden van hun bed gelicht op verdenking van terrorisme en banden met de radicale islam. Ze verdwijnen en niemand weet waar ze verblijven. Rutte moet de naam van Amir Tsjanijev maar eens laten vallen. Hij werd op vier september ontvoerd in Ingoesjetië en is sindsdien niet meer gezien.
Als Rutte praat over verdwijningen in de Kaukasus, dan kan hij niet heen om de naam Anna Politkovskaja en vragen hoe staat het met de vrije pers. De journaliste werd in 2006 gedood. Zij stelde moorden, verdwijningen en martelingen, met name in het Tsjetsjenië van president Ramzan Kadirov, aan de kaak. Haar moordenaars zijn gepakt, maar de opdrachtgever loopt vrij rond. Politkovskaja is de bekendste naam uit een rijtje van vermoorde journalisten, waaronder Natalja Estemirova, tevens mensenrechtactiviste. Andere journalisten bijven liever in leven en kiezen ervoor om zelfcensuur toe te passen.
Rutte's bezoek valt te vroeg. Als hij zijn reis voor eind oktober had geboekt dan had hij met eigen ogen kunnen zien hoe de Russische autoriteiten omgaan met demonstraties van oppositieleden. Elke 31e van de maand protesteren ze tegen de overheid. Deze 31e staat symbool voor artikel 31 uit de Russische grondwet, dat het recht geeft om te demonstreren. Daar denkt de Russische overheid anders over en verleent de oppositie geen toestemming voor demonstraties. Steevast worden toch demonstrerende oppositieleden op deze dag gearresteerd. Of slechts een select groepje krijgt goedkeuring om te demonstreren.
Meer protesten of betogingen kunnen rekenen op tegenwerking. Als liberaal draagt Rutte de gay pride ongetwijfeld een warm hart toe. Maar elk jaar verbiedt de Moskouse gemeente deze optocht en homo's die die dag toch op straat verschijnen worden in elkaar geslagen. Rutte moet het ook maar hebben over het Chimki-bos. Hier wordt op initiatief van de overheid een snelweg aangelegd door een eeuwenoud bos. Het gebruik van geweld om tegenstanders van de snelweg uit de weg te ruimen vormt geen uitzondering. Voorvechtster Jevgenija Tsjirikova weet er alles van. In het Kremlin horen ze niet graag haar naam.
Als Rutte daadwerkelijk indruk wil maken dan confronteert hij niet alleen Medvedev met deze onderwerpen, maar ook Poetin. De laatste heeft het immers voor het zeggen in Rusland.